Эсперанто с Юлио Баги Julio Baghy rakontoj рассказы



страница8/13
Дата01.05.2016
Размер2.73 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13

Nigra Kristnasko


(Чёрное Рождество)

La unua neĝo degelis (первый снег таял) kaj la botoj de la surstrate vagantoj knedis kaĉan (и сапоги блуждающих по улице месили пюреобразную: vagi – блуждать, бродить, kaĉo – каша, пюре), nigran koton (чёрную грязь). Festrompanta melankolio ekkuŝis al la urbeto (непраздничная: «нарушающая праздник» печаль легла на городок: festo – праздник, rompi – сломать, разбить; нарушить). Nigra Kristnasko (чёрное Рождество). La Vintro-patro dormis (Отец-зима: «Зимний отец» спал) kaj la infanaj koroj vane atendis (и детские сердца напрасно ждали), ke li elskuu blankajn neĝoflokojn (чтобы он начал вытряхивать белые снежные хлопья) el sia barbo (из своей бороды). Eble la Vintro-patro koleris (возможно, Отец-зима сердился), kaj la vespero tute ne aspektos kristnaska por ili (и вечер совсем не будет выглядеть рождественским для них), se la neĝo ne grincos sub la paŝoj de la betlehemanoj (если снег не будет скрипеть под шагами вифлеемцев: Betlehemo – Вифлеем; вертепная драма /рождественский спектакль, изображающий рождение Иисуса Христа/; betlehemano – житель Вифлеема; участник рождественского спектакля), vizitantaj domon post domo (посещающих дом за домом) kaj se iliaj botoj per koto makulos la sojlojn (и если их сапоги грязью запачкают пороги: makulo – пятно).


La unua neĝo degelis kaj la botoj de la surstrate vagantoj knedis kaĉan, nigran koton. Festrompanta melankolio ekkuŝis al la urbeto. Nigra Kristnasko. La Vintro-patro dormis kaj la infanaj koroj vane atendis, ke li elskuu blankajn neĝoflokojn el sia barbo. Eble la Vintro-patro koleris, kaj la vespero tute ne aspektos kristnaska por ili, se la neĝo ne grincos sub la paŝoj de la betlehemanoj, vizitantaj domon post domo kaj se iliaj botoj per koto makulos la sojlojn.
La nemotiveblan koleron (необъяснимую злость: motivi – мотивировать, обосновать) klarigis kelkaj gepatroj al la infanoj (объясняли некоторые родители детям): "Vi ne estis obeemaj (вы не были послушными: obei – слушаться, подчиняться) kaj jen nun la Vintro-patro koleras (и вот теперь Отец-зима сердится), eble li forgesos alporti eĉ la kristnaskan arbon (возможно, он забудет принести даже рождественское дерево)." La gepatra despotismo en tiaj frazoj (родительский деспотизм в таких фразах) ĝuis sian potencon (наслаждался своей властью), sed tamen en la fundo de la koro (но всё же на дне сердца = в глубине души) ili riproĉis la ĉielon (они упрекали небеса) pro la manko de la blanke brilanta vintra kovrilo (за отсутствие белого сияющего зимнего покрова: kovri – покрывать, накрывать).
La nemotiveblan koleron klarigis kelkaj gepatroj al la infanoj: "Vi ne estis obeemaj kaj jen nun la Vintro-patro koleras, eble li forgesos alporti eĉ la kristnaskan arbon." La gepatra despotismo en tiaj frazoj ĝuis sian potencon, sed tamen en la fundo de la koro ili riproĉis la ĉielon pro la manko de la blanke brilanta vintra kovrilo.
Menaŝe, la servisto de la sinagogo (служитель синагоги), ne multe pensis pri la malĝojo de la kristanoj (не много думал о горе христиан). Kristnasko ne estas ja juda festo (Рождество ведь – не еврейский праздник). Tamen ankaŭ lia frunto respegulis la nuboplenan firmamenton (однако и его лоб отражал облачный небосвод: spegulo – зеркало, nubo – облако) kaj profunda ĉagreno vualigis liajn okulojn (и глубокая печаль застилала его глаза: vualo – вуаль, завеса) kiel la decembra nebulo la sunon (как декабрьский туман – солнце). Lia mizera (его жалкая), tro frue kurbiĝinta figuro (слишком рано скривившаяся фигура: kurba – кривой) kiel laca ombro (как усталая тень), forte premante sin al la muroj de la domoj (сильно прижимаясь к стенам домов), senbrue preterpasis (бесшумно проходила), evitis ĉiun renkonte venanton (избегала каждого навстречу идущего). De tempo al tempo li rigardis al la suno (время от времени он смотрел на солнце), kiu jam proksimiĝis al la rando de la horizonto (которое уже приближалось к краю горизонта). Estis vendredo (была пятница), kaj lia edzino atendis lin senpacience (и его жена ждала его нетерпеливо) pro du kaŭzoj (по двум причинам). Li rapidigis sian iradon (он ускорил свою ходьбу: rapida – быстрый, скорый), premante al si la pakaĵeton sub la akselo (прижимая к себе пакетик подмышкой: paki – упаковывать) kaj la boteleton en la manoj (и бутылочку в руках). En la unua modestadis la kandeloj por la vendredo (в первом были две простые свечи для пятницы: modesta – скромный) kaj en la boteleto li varmigis per siaj malgrasaj manoj (а в бутылочке он согревал своими худыми руками: varma – тёплый, graso – жир, grasa – жирный, толстый) la medikamenton por la malgranda Lejzer (лекарство для маленького Лазаря), por ke ĝi estu tuj uzebla post la alveno (чтобы его можно было сразу использовать после прихода /домой/: uzi – использовать).
Menaŝe, la servisto de la sinagogo, ne multe pensis pri la malĝojo de la kristanoj. Kristnasko ne estas ja juda festo. Tamen ankaŭ lia frunto respegulis la nuboplenan firmamenton kaj profunda ĉagreno vualigis liajn okulojn kiel la decembra nebulo la sunon. Lia mizera, tro frue kurbiĝinta figuro kiel laca ombro, forte premante sin al la muroj de la domoj, senbrue preterpasis, evitis ĉiun renkonte venanton. De tempo al tempo li rigardis al la suno, kiu jam proksimiĝis al la rando de la horizonto. Estis vendredo, kaj lia edzino atendis lin senpacience pro du kaŭzoj. Li rapidigis sian iradon, premante al si la pakaĵeton sub la akselo kaj la boteleton en la manoj. En la unua modestadis la kandeloj por la vendredo kaj en la boteleto li varmigis per siaj malgrasaj manoj la medikamenton por la malgranda Lejzer, por ke ĝi estu tuj uzebla post la alveno.
Ĉe la angulo de sia strato li devis halti (на углу своей улицы он должен был остановиться). Longe retenita tusado (долго сдерживаемый кашель) kvazaŭ eksplode eliĝis el lia ftiza pulmo (словно взрывом вырвался из его чахоточного лёгкого: eksplodi – взорваться, ftizo – туберкулёз, чахотка). La skuo senigis lin de ĉiuj fortoj (встряска лишила его всех сил: sen – без), liaj piedoj ŝancele tremadis (его ноги подкашивались: «шатаясь дрожали»: ŝanceli – шатать, колебать) kaj kaptis lin momenta sveneto (и овладел им короткий: «мгновенный» полуобморок: kapti – поймать, схватить, sveno – обморок). La kapon metante al muro de domo (голову прикладывая к стене дома) li spiris malfacile kaj kraĉis (он дышал тяжело и плевался). En la ŝaŭma salivo ruĝis gelatiniĝinta sango (в пенной слюне краснела свернувшаяся кровь/сгусток крови: gelatino – желатин; желе). Ĉe liaj lipoj aperis rezigna rideto (на его губах появилась отрешённая улыбка), submetiĝinta al la neevitebla fatalo (покорившаяся неизбежной судьбе: submeti – подложить; подчинить). Jam delonge li amikiĝis (уже давно он примирился: «подружился»: amiki – дружить) kun la bildo de la proksimiĝanta fino (с картиной приближающегося конца) kaj pro tio li rigardis indiferente ĝin (и из-за этого он смотрел равнодушно на него).
Ĉe la angulo de sia strato li devis halti. Longe retenita tusado kvazaŭ eksplode eliĝis el lia ftiza pulmo. La skuo senigis lin de ĉiuj fortoj, liaj piedoj ŝancele tremadis kaj kaptis lin momenta sveneto. La kapon metante al muro de domo li spiris malfacile kaj kraĉis. En la ŝaŭma salivo ruĝis gelatiniĝinta sango. Ĉe liaj lipoj aperis rezigna rideto, submetiĝinta al la neevitebla fatalo. Jam delonge li amikiĝis kun la bildo de la proksimiĝanta fino kaj pro tio li rigardis indiferente ĝin.
Negrave (неважно), ke unu judo pli aŭ malpli (что одним евреем больше или меньше) suferas sur tiu ĉi tero (страдает на этой земле), li pensis (он думал), sed subite akra doloro kunpremis lian koron (но внезапно острая боль сжала его сердце). Pri la malgranda Lejzer (о маленьком Лазаре), pri sia fileto li rememoris (о своём сынишке он вспомнил). Lian animon turmentis terura sinakuzo (его душу мучило ужасное самообвинение: akuzi – обвинять): eble lia patra kiso infektis la senpekulon (возможно, его отцовский поцелуй заразил безгрешного человека). Centfoje li malbenis sin por ĉiu kiso (сто раз он проклинал себя за каждый поцелуй), sed kion fari (но что делать) kaj kiel kontraŭstari al la kispetanta infana buŝo (и как противостоять просящему поцелуя детскому рту: peti – просить)? Ĉu ekzistas vera patra koro (разве существует настоящее отцовское сердце), kiu povas kontraŭstari tian tenton (которое может противостоять такому соблазну)? La malgranda Lejzer eble (возможно) pli baldaŭ forlasos la teran plorvalon (скорее покинет земную долину слёз: plori – плакать) ol la patro (чем отец). Menaŝe sentis (чувствовал), kvazaŭ kruela demono estus metinta pezan ŝtonon sur lian koron (будто жестокий демон положил тяжёлый камень на его сердце). Streĉante ĉiun forton li ekiris (напрягая все силы, он пошёл). La domo (дом), kie li loĝis (где он жил), estis ĉe la fino de la strato (был в конце улицы). Ankoraŭ longa vojo (ещё долгий путь), precipe por li (особенно для него).
Negrave, ke unu judo pli aŭ malpli suferas sur tiu ĉi tero, li pensis, sed subite akra doloro kunpremis lian koron. Pri la malgranda Lejzer, pri sia fileto li rememoris. Lian animon turmentis terura sinakuzo: eble lia patra kiso infektis la senpekulon. Centfoje li malbenis sin por ĉiu kiso, sed kion fari kaj kiel kontraŭstari al la kispetanta infana buŝo? Ĉu ekzistas vera patra koro, kiu povas kontraŭstari tian tenton? La malgranda Lejzer eble pli baldaŭ forlasos la teran plorvalon ol la patro. Menaŝe sentis, kvazaŭ kruela demono estus metinta pezan ŝtonon sur lian koron. Streĉante ĉiun forton li ekiris. La domo, kie li loĝis, estis ĉe la fino de la strato. Ankoraŭ longa vojo, precipe por li.
Sur la kontraŭa flanko de la strato malfermiĝis pordego (на противоположной стороне улицы открылись ворота: fermi – закрыть) kaj tri knaboj elvenis (и три мальчика вышли). La unua estis forta (первый был сильный), muskola (мускулистый), longstatura (долговязый: staturo – осанка, фигура; рост). Li havis ŝafistan kostumon (у него был костюм чабана: ŝafo – баран, овца) kaj tiris post si per ŝnuro blankan ŝafideton (и /он/ тянул за собой верёвкой белого ягнёнка). La dua estis plenvanga dikulo (второй был круглолицый: «полнощёкий» толстяк: vango – щека, dika – толстый) en kostumo de orienta reĝo (в костюме восточного короля) kun ora paperkrono sur la kapo (с золотой бумажной короной на голове) kaj tenis en sia mano brilantan stelon (и держал в своей руке блестящую звезду) el arĝentkolora papero (из серебристой: «цвета серебра» бумаги: arĝento – серебро), fiksitan sur stangeto (прикреплённую на палочку: stango – шест, жердь). La tria havis barbon el stupo (у третьего была борода из пакли), sur la kapo episkopan tiaron (на голове – епископская тиара) kaj en la manoj tenis la betleheman stalon (а в руках /он/ держал вифлеемский вертеп: stalo – хлев, стойло), faritan el papero (сделанный из бумаги). En la interno de la stalo brulis kandeleto (внутри вертепа горела свечка), kiu lumigis la dekoracion (которая освещала декорацию: lumi – светить): la etan Jesueton en la manĝotrogo (маленького Иисуса в яслях: trogo – корыто; кормушка), la sanktajn gepatrojn (святых родителей). La tri knaboj ekiris kantante (три мальчика пошли, напевая) sur la sama flanko de la strato (по той же стороне улицы).
Sur la kontraŭa flanko de la strato malfermiĝis pordego kaj tri knaboj elvenis. La unua estis forta, muskola, longstatura. Li havis ŝafistan kostumon kaj tiris post si per ŝnuro blankan ŝafideton. La dua estis plenvanga dikulo en kostumo de orienta reĝo kun ora paperkrono sur la kapo kaj tenis en sia mano brilantan stelon el arĝentkolora papero, fiksitan sur stangeto. La tria havis barbon el stupo, sur la kapo episkopan tiaron kaj en la manoj tenis la betleheman stalon, faritan el papero. En la interno de la stalo brulis kandeleto, kiu lumigis la dekoracion: la etan Jesueton en la manĝotrogo, la sanktajn gepatrojn. La tri knaboj ekiris kantante sur la sama flanko de la strato.
"Paco al homoj sur la tero (мир людям на земле),

Gloro al Dio en ĉielo (слава Богу на небесах)..."

Menaŝe rigardis al ili momenteton (смотрел на них короткое мгновение: «маленькое мгновение»), kaj lia koro ektremis (и его сердце вздрогнуло). Li rekonis en la longstatura knabo (он узнал в долговязом мальчике) la stratan heroon de la lasta pogromo (уличного героя последнего погрома). Malamo ekbrilis en la okuloj (ненависть сверкнула в глазах) de Menaŝe, kaj li murmuris malbenon (и он пробормотал проклятие). La tri knaboj ĉe la najbara domo (три мальчика у соседнего дома) per ceremoniaj alparoloj petis enirpermeson (церемониальными обращениями попросили разрешения войти: eniri – войти) kaj la pordego baldaŭ larĝe malfermiĝis (и ворота вскоре широко раскрылись) kaj infanaj ĝojkrioj eĥis en la muta strato (и детские радостные крики отдались эхом в безмолвной улице: eĥo – эхо, eĥi – отзываться эхом).
"Paco al homoj sur la tero,

Gloro al Dio en ĉielo..."

Menaŝe rigardis al ili momenteton, kaj lia koro ektremis. Li rekonis en la longstatura knabo la stratan heroon de la lasta pogromo. Malamo ekbrilis en la okuloj de Menaŝe, kaj li murmuris malbenon. La tri knaboj ĉe la najbara domo per ceremoniaj alparoloj petis enirpermeson kaj la pordego baldaŭ larĝe malfermiĝis kaj infanaj ĝojkrioj eĥis en la muta strato.
– Paco kaj dia beno estu sur tiu ĉi domo (мир и божье благословение пусть будут на этом доме)! – komencis la longstatura (начал долговязый). – Permesu al ni ripozi en via hejmo (позвольте нам отдохнуть в вашем доме)!

– Ni portis al vi montri la malgrandan Jesueton (мы принесли вам показать маленького Иисуса), kiu naskiĝis (который родился: naski – родить, породить) por instrui la homojn pri la amo (чтобы научить людей любви), – diris la plenvanga knabo (сказал круглолицый мальчик).

– Kaj venis al li reĝoj el oriento (и пришли к нему короли с востока) kaj simplaj ŝafistoj (и простые чабаны) por adori lin (чтобы поклониться ему: adori – обожать, поклоняться), – finis la enkondukan parolon la tria knabo (закончил вводную речь третий мальчик: konduki – вести), kaj la pordego fermiĝis post ili (и ворота закрылись за ними).
Paco kaj dia beno estu sur tiu ĉi domo! – komencis la longstatura. – Permesu al ni ripozi en via hejmo!

Ni portis al vi montri la malgrandan Jesueton, kiu naskiĝis por instrui la homojn pri la amo, – diris la plenvanga knabo.



Kaj venis al li reĝoj el oriento kaj simplaj ŝafistoj por adori lin, – finis la enkondukan parolon la tria knabo, kaj la pordego fermiĝis post ili.
Menaŝe kontraŭvole pensadis pri la ĵus aŭditaj vortoj (невольно думал о только что услышанных словах). Ju pli li meditadis (чем больше он размышлял), des pli ne povis kompreni la kristanojn (тем больше не мог понять христиан). Ili havas la religion de la paco kaj fratamo (у них религия мира и братской любви: frato – брат) kaj tamen (и всё же), se li (если он), Menaŝe, la servisto de la sinagogo (служитель синагоги), nun kuraĝus transiri la alian flankon de la strato (сейчас осмелился бы перейти на другую сторону улицы), kie komenciĝas la kristana kvartalo (где начинается христианский квартал = квартал христиан) kaj li (и он), Menaŝe, la mizera judo (жалкий еврей), sincerkore dirus al ili (простодушно: «искренним сердцем» сказал бы им: sincera – искренний): "Pacon al homoj sur la tero (мир людям на земле), gloron al Dio en ĉielo (слава Богу на небесах)!", tiam tute certe la kristanoj konsiderus tion moko (тогда совершенно точно христиане посчитали бы это издевательством) kaj venĝus sin kruele (и отомстили бы ему: «и отомстили бы за себя» жестоко). Kiel strange (как странно), ke li (что он), Menaŝe, la neglektita fava judo de tiuj ĉi kristanoj (паршивый еврей, презренный этими христианами: neglekti – пренебрегать, favo – лишай, парша), tamen estas tia homo kiel ili (всё же такой /же/ человек, как они)! Kial do la senĉesa malamikeco (отчего же непрерывная вражда: ĉesi – перестать, прекратиться, amiko – друг)? Kial la oftaj sangaj venĝoj (отчего частые кровавые мщения)? Centmilojn da viktimoj (сотни тысяч жертв) jam postulis la multmiljara malbeno (уже потребовало проклятие многих тысячелетий: miljaro – тысячелетие), kies tutan pezon jam ĉe la naskiĝo devas senti (всю тяжесть которого уже при рождении должны чувствовать) multaj idoj de tiu ĉi dispelita popolo (многие потомки этого отверженного: «разогнанного» народа: peli – гнать). Ĉu ankoraŭ ne sufiĉe (разве ещё недостаточно)?
Menaŝe kontraŭvole pensadis pri la ĵus aŭditaj vortoj. Ju pli li meditadis, des pli ne povis kompreni la kristanojn. Ili havas la religion de la paco kaj fratamo kaj tamen, se li, Menaŝe, la servisto de la sinagogo, nun kuraĝus transiri la alian flankon de la strato, kie komenciĝas la kristana kvartalo kaj li, Menaŝe, la mizera judo, sincerkore dirus al ili: "Pacon al homoj sur la tero, gloron al Dio en ĉielo!", tiam tute certe la kristanoj konsiderus tion moko kaj venĝus sin kruele. Kiel strange, ke li, Menaŝe, la neglektita fava judo de tiuj ĉi kristanoj, tamen estas tia homo kiel ili! Kial do la senĉesa malamikeco? Kial la oftaj sangaj venĝoj? Centmilojn da viktimoj jam postulis la multmiljara malbeno, kies tutan pezon jam ĉe la naskiĝo devas senti multaj idoj de tiu ĉi dispelita popolo. Ĉu ankoraŭ ne sufiĉe?
La tri knaboj jam denove kantis sur la strato (три мальчика уже снова пели на улице), kiam Menaŝe atingis sian loĝejon (когда Менаше достиг своего жилья).

"Paco al homoj sur la tero,

Gloro al Dio en ĉielo..."

Menaŝe ekhaltis antaŭ sia sojlo (остановился перед своим порогом) kaj kun retenita spiro (и с задержанным дыханием = задержав дыхание) aŭskultis (слушал), ĉu li ne aŭdas la ploregon de sia edzino (не слышит ли он рыдание своей жены)? Ne (нет). Silento (тишина). Tamen tiu ĉi korhaltiga silento (всё же эта жуткая: «останавливающая сердце» тишина) ekkuŝis al lia brusto (легла на его грудь) kaj kun tremanta mano li ekpremis la anson (и дрожащей рукой он нажал на /дверную/ ручку: anso – ручка, рукоятка).


La tri knaboj jam denove kantis sur la strato, kiam Menaŝe atingis sian loĝejon.

"Paco al homoj sur la tero,

Gloro al Dio en ĉielo..."

Menaŝe ekhaltis antaŭ sia sojlo kaj kun retenita spiro aŭskultis, ĉu li ne aŭdas la ploregon de sia edzino? Ne. Silento. Tamen tiu ĉi korhaltiga silento ekkuŝis al lia brusto kaj kun tremanta mano li ekpremis la anson.
En la ĉambro regis duonhelo (в комнате царил полусвет: hela – светлый, яркий). En la unuaj momentoj li apenaŭ povis distingi (в первые мгновения он едва мог различать) inter la homaj figuroj kaj la mebloj (между человеческими фигурами и мебелью). Ĉe la kapo de la lito sidis lia edzino (у изголовья кровати сидела его жена) kaj apud ŝi staris la rabeno (а возле неё стоял раввин). Lia alta staturo tiel funebre (его высокая фигура так скорбно), tiel solene impresis (так торжественно впечатляла = производила такое торжественное впечатление), ke Menaŝe pro subita korpremo (что Менаше от внезапно сжавшегося сердца: «внезапного сжатия сердца») forgesis ĉiun salutvorton (забыл все приветственные слова) kaj liaj larmaj okuloj (и его слёзные = полные слёз глаза) kun rigida rigardo fiksiĝis al la lito (застывшим взглядом уставились: «зафиксировались» на кровать: fiksi – зафиксировать, закрепить), kie la malgranda Lejzer senmove kuŝis (где маленький Лазарь неподвижно лежал). Estis nur momenta silento (было только короткое молчание), sed por Menaŝe ĝi ŝajnis tre longa (но для Менаше оно показалось очень долгим), ĉar turmentaj demandoj mute svarmis ĉe liaj lipoj (потому что мучительные вопросы безмолвно роились у его губ).
En la ĉambro regis duonhelo. En la unuaj momentoj li apenaŭ povis distingi inter la homaj figuroj kaj la mebloj. Ĉe la kapo de la lito sidis lia edzino kaj apud ŝi staris la rabeno. Lia alta staturo tiel funebre, tiel solene impresis, ke Menaŝe pro subita korpremo forgesis ĉiun salutvorton kaj liaj larmaj okuloj kun rigida rigardo fiksiĝis al la lito, kie la malgranda Lejzer senmove kuŝis. Estis nur momenta silento, sed por Menaŝe ĝi ŝajnis tre longa, ĉar turmentaj demandoj mute svarmis ĉe liaj lipoj.
– Ĉu alvenis vi (/это/ пришёл ты), paĉjo kara (милый папа)? – muzikis al li la malforta paĉjovoko (пропел ему слабый зов: «зов, обращение к отцу»: muziki – музицировать, forta – сильный, voko – зов) de la malgranda Lejzer, kaj Menaŝe apenaŭ povis reteni la ekkrion de plifaciliĝo (едва смог сдержать вскрик облегчения: facila – лёгкий). Li metis la pakaĵon kaj la boteleton sur la tablon (он положил пакет и бутылочку на стол) kaj kuris al la lito (и подбежал к постели) por kisi la diafanajn manetojn (чтобы поцеловать прозрачные ручки) de la eta Lejzer kaj li kisis (и он целовал)... kisis ilin (целовал их) forgesante pri ĉio kaj pri ĉiu (забывая обо всём и обо всех).
Ĉu alvenis vi, paĉjo kara? – muzikis al li la malforta paĉjovoko de la malgranda Lejzer, kaj Menaŝe apenaŭ povis reteni la ekkrion de plifaciliĝo. Li metis la pakaĵon kaj la boteleton sur la tablon kaj kuris al la lito por kisi la diafanajn manetojn de la eta Lejzer kaj li kisis... kisis ilin forgesante pri ĉio kaj pri ĉiu.
Jam brulis la kandeloj en la kupra kandelingo (уже горели свечи в медном подсвечнике), kiam Menaŝe levis sian kapon de la etaj manoj (когда Менаше поднял свою голову от маленьких рук). Li ĉirkaŭrigardis (он огляделся). Lia edzino preĝis ĉe la tablo (его жена молилась у стола), la rabeno kun kompatema mieno rigardis lin (раввин с сочувствующим выражением лица смотрел на него: kompati – жалеть, сочувствовать) kaj la knabeto spiretadis tre rapide (а мальчуган дышал очень быстро: spireti – мелко дышать). Menaŝe rememoris pri la medikamento (вспомнил про лекарство). La boteleto ankoraŭ staris nemalfermite (бутылочка ещё стояла неоткрытой). Li etendis sian manon al ĝi (он протянул свою руку к ней).
Jam brulis la kandeloj en la kupra kandelingo, kiam Menaŝe levis sian kapon de la etaj manoj. Li ĉirkaŭrigardis. Lia edzino preĝis ĉe la tablo, la rabeno kun kompatema mieno rigardis lin kaj la knabeto spiretadis tre rapide. Menaŝe rememoris pri la medikamento. La boteleto ankoraŭ staris nemalfermite. Li etendis sian manon al ĝi.
– Lasu ripozi la infanon (дайте отдохнуть ребёнку), Menaŝe! – diris mallaŭte la rabeno (сказал тихо раввин), kaj post momento li aldonis (и через мгновение он прибавил) – mi venis (я пришёл) por esti kun vi en tiu ĉi vespero (чтобы быть с вами в этот вечер).

Menaŝe longe rigardis al la okuloj de la rabeno (долго смотрел в глаза раввина) kaj li divenis liajn prisilentitajn pensojn (и он угадал то, о чём он молчал: «его умалчиваемые мысли»: prisilenti ion – замалчивать что-л.; умалчивать о чём-л.). La etendita mano rezigne falis (протянутая рука отрешённо упала) kaj li senvorte aŭskultis (и он безмолвно: «бессловесно» слушал) la lacan spiretadon (усталое дыхание) de la malgranda Lejzer. La etulo jam adiaŭadis de la vivo (малыш уже прощался с жизнью: «от жизни»).


Lasu ripozi la infanon, Menaŝe! – diris mallaŭte la rabeno, kaj post momento li aldonis – mi venis por esti kun vi en tiu ĉi vespero.

Menaŝe longe rigardis al la okuloj de la rabeno kaj li divenis liajn prisilentitajn pensojn. La etendita mano rezigne falis kaj li senvorte aŭskultis la lacan spiretadon de la malgranda Lejzer. La etulo jam adiaŭadis de la vivo.
­ Neniu kuraĝis rompi la silenton (никто не смел нарушить тишину)... Menaŝe kun sekaj okuloj (с сухими глазами) rigardis al angulo de la plafono (смотрел в угол потолка), kie grasa araneo ŝpinis sian reton (где жирный паук плёл свою сеть: ŝpini – прясть, сучить). Li admiris ĝian lertan laboradon (он любовался его ловкой работой), post momento konstatis (через мгновение признал: «констатировал»), ke la plafono estas tro malpura (что потолок слишком грязный: pura – чистый). Jen venis al lia kapo ideo (то приходила в его голову идея) pri renovigo de la urbeta sinagogo (об обновлении городской синагоги), kie en la mallumaj anguloj ŝpinis retojn similaj araneoj (где в тёмных углах плели сети похожие пауки: lumo – свет), jen li rememoris pri la tago de sia edziĝa festeno (то он вспоминал о дне своей свадьбы: «пира женитьбы»: festeno – пир), kiam lia bona amiko (когда его добрый друг), la lignaĵisto Aron (деревообработчик Арон: ligno – древесина, lignaĵo – изделие из дерева), senpage pentris tiun ĉi plafonon per olea farbo (бесплатно покрасил этот потолок масляной краской: pago – плата)... La lignaĵiston oni mortigis jam antaŭ du jaroj (деревообработчика убили уже два года назад: morti – умереть)... Ho, kiel kortaŭze spiretadas la malgranda Lejzer (как душераздирающе дышит маленький Лазарь: taŭzi – трепать, мять; терзать)! Tiu ĉi stertora spirado (это хриплое дыхание)... ve (увы)... tiu ĉi neniam ripozanta spirado (это никогда не отдыхающее дыхание)... La patra kiso infektis lin (отцовский поцелуй заразил его)... Li (он), Menaŝe, estas la mortigisto (убийца)... kaj tiu araneo kiel rapide laboras (а тот паук как быстро работает)... Ĉu ĝi havas pulmon (есть ли у него лёгкие)?
Neniu kuraĝis rompi la silenton... Menaŝe kun sekaj okuloj rigardis al angulo de la plafono, kie grasa araneo ŝpinis sian reton. Li admiris ĝian lertan laboradon, post momento konstatis, ke la plafono estas tro malpura. Jen venis al lia kapo ideo pri renovigo de la urbeta sinagogo, kie en la mallumaj anguloj ŝpinis retojn similaj araneoj, jen li rememoris pri la tago de sia edziĝa festeno, kiam lia bona amiko, la lignaĵisto Aron, senpage pentris tiun ĉi plafonon per olea farbo... La lignaĵiston oni mortigis jam antaŭ du jaroj... Ho, kiel kortaŭze spiretadas la malgranda Lejzer! Tiu ĉi stertora spirado... ve... tiu ĉi neniam ripozanta spirado... La patra kiso infektis lin... Li, Menaŝe, estas la mortigisto... kaj tiu araneo kiel rapide laboras... Ĉu ĝi havas pulmon?
La pala virino rigardis sian edzon (бледная женщина смотрела на своего мужа). Lia vira (его мужское), barbokovrita vizaĝo (покрытое бородой лицо: barbo – борода) ŝajnis tiel infana (казалось таким детским)! Tiel infana, tiel mizera (таким жалким), tiel sensanga (таким бескровным: sango – кровь)! Kie ŝi vidis tian vizaĝon (где она видела такое лицо)? Ŝi vane penadis rememori pri simila mieno (она напрасно пыталась вспомнить о похожем выражении лица), kvankam ŝi kuraĝus ĵuri (хотя она осмелилась бы поклясться), ke ofte ŝi renkontis jam tiun puran infanan mienon (что часто она встречала уже это чистое детское выражение лица). Ŝia erarvaganta rigardo (её блуждающий взгляд: erari – ошибаться) subite falis al la malgranda Lejzer (внезапно упал на маленького Лазаря) kaj ŝi (и она), kvazaŭ unuafoje ŝi konstatus (словно впервые она /это/ признала), miris pri la simileco (удивилась сходству). La filo similas al sia patro (сын похож на своего отца)... La patro similas al sia filo (отец похож на своего сына)... Ili havas saman mienon (у них одинаковое выражение лица), saman sorton (одинаковая судьба)...
La pala virino rigardis sian edzon. Lia vira, barbokovrita vizaĝo ŝajnis tiel infana! Tiel infana, tiel mizera, tiel sensanga! Kie ŝi vidis tian vizaĝon? Ŝi vane penadis rememori pri simila mieno, kvankam ŝi kuraĝus ĵuri, ke ofte ŝi renkontis jam tiun puran infanan mienon. Ŝia erarvaganta rigardo subite falis al la malgranda Lejzer kaj ŝi, kvazaŭ unuafoje ŝi konstatus, miris pri la simileco. La filo similas al sia patro... La patro similas al sia filo... Ili havas saman mienon, saman sorton...
Nova teruro ektamburis en ŝia koro (новый ужас забился в её сердце: tamburo – барабан, tamburi – барабанить). Tiam do ankaŭ la patro baldaŭ (тогда ведь отец тоже скоро)... baldaŭ ankaŭ li (скоро и он), kaj ŝi restos sola (и она останется одна)... sola... kaj mankas unu butono sur lia veŝto (и не хватает одной пуговицы на его жилете)... Ŝi kudros ĝin (она пришьёт её). Certe (конечно) ŝi kudros ĝin, ĉar baldaŭ estos la enterigo (потому что скоро будут похороны) kaj li ne havas alian veŝton (а у него нет другого жилета)... Nu, jen en la domo de la kontraŭa flanko (вот в доме на противоположной стороне) jam oni ekbruligas la kandelojn sur la ornamita abio (уже зажигают свечи на украшенной ёлке: bruli – гореть)... La kristanoj festenas (христиане пируют)... Ankaŭ ni festenas (мы тоже пируем). Estas vendredo (/сегодня/ пятница: «есть пятница»). Ankaŭ ĉe ni brulas kandeloj (у нас тоже горят свечи)... unu el ili tiel rapide konsumiĝas (одна из них так быстро сгорает: «истощается»: konsumi – потреблять, расходовать)... kiel rapide (как быстро)!
Nova teruro ektamburis en ŝia koro. Tiam do ankaŭ la patro baldaŭ... baldaŭ ankaŭ li, kaj ŝi restos sola... sola... kaj mankas unu butono sur lia veŝto... Ŝi kudros ĝin. Certe ŝi kudros ĝin, ĉar baldaŭ estos la enterigo kaj li ne havas alian veŝton... Nu, jen en la domo de la kontraŭa flanko jam oni ekbruligas la kandelojn sur la ornamita abio... La kristanoj festenas... Ankaŭ ni festenas. Estas vendredo. Ankaŭ ĉe ni brulas kandeloj... unu el ili tiel rapide konsumiĝas... kiel rapide!
La rabeno klinante la kapon (раввин, склоняя голову) kalkulis la najlojn en la planko (считал гвозди в полу). Kiel mallarĝaj tabuloj (какие узкие доски: larĝa – широкий)! Tute ne ekonomie uzi tiajn mallarĝajn (совсем не экономно использовать такие узкие), ĉar ili bezonas multajn najlojn (потому что им требуется много гвоздей). Lignaj tabuloj (деревянные доски)... ligna tabulo (деревянная доска)... Por tiel malgrasa infano (для такого худого ребёнка) kiel tiu ĉi eta Lejzer (как этот маленький Лазарь) tamen sufiĉos unu el tiu speco (всё же хватит одной такой: «одной из такого сорта»)... Li baldaŭ silentiĝos (он скоро затихнет)... Kompatinda infano (бедный ребёнок: kompati – жалеть, сочувствовать)!... Ĉe li la servistino ĉiusemajne (у него служанка еженедельно: semajno – неделя) lavas almenaŭ unufoje la plankon (моет хотя бы один раз пол). Nu la edzino de tiu ĉi mizera (ну, жена этого бедного) Menaŝe... sed verdire semajnojn ŝi maldormis ĉe la lito (но, по правде говоря, неделю она не спала у постели: dormo – сон, maldormo – бессонница; бдение) de la malgranda Lejzer... Nu, eble morgaŭ (может быть, завтра)...

Ie proksime sur la strato (где-то близко на улице) eksonis la kanto de la tri betlehemanoj (зазвучала песня троих вифлеемцев).

"Paco al homoj sur la tero,

Gloro al Dio en ĉielo..."


La rabeno klinante la kapon kalkulis la najlojn en la planko. Kiel mallarĝaj tabuloj! Tute ne ekonomie uzi tiajn mallarĝajn, ĉar ili bezonas multajn najlojn. Lignaj tabuloj... ligna tabulo... Por tiel malgrasa infano kiel tiu ĉi eta Lejzer tamen sufiĉos unu el tiu speco... Li baldaŭ silentiĝos... Kompatinda infano!... Ĉe li la servistino ĉiusemajne lavas almenaŭ unufoje la plankon. Nu la edzino de tiu ĉi mizera Menaŝe... sed verdire semajnojn ŝi maldormis ĉe la lito de la malgranda Lejzer... Nu, eble morgaŭ...

Ie proksime sur la strato eksonis la kanto de la tri betlehemanoj.

"Paco al homoj sur la tero,

Gloro al Dio en ĉielo..."
La malgranda Lejzer levis la lacajn palpebrojn (поднял усталые веки) kaj kun streĉita atento aŭskultis (и с напряжённым вниманием слушал). Subite larĝa rideto vigligis lian mienon (внезапно широкая улыбка оживила его выражение лица). Li rememoris pri la rakontoj de Anastas Lukjanov (он вспомнил о рассказах Анастаса Лукьянова), sia sola kristana amiketo (своего единственного маленького друга-христианина), kiu antaŭ tagoj vizitis lin kaj parolis pri la baldaŭa alveno de Jesueto (который /несколько/ дней назад навещал его и говорил о скором приходе Иисуса), kiu portas donacojn al la infanoj (который приносит подарки детям). Anĉjo rakontis (Аник рассказывал), ke tiun tagon ĉiu homo ĝojas (что в этот день каждый человек радуется) kaj amas unu la alian (и любит друг друга), ĉar Jesueto frapas ĉe la pordoj (потому что Иисус стучит в двери: «у дверей») kaj li metas arbon sur la tablon (и он кладёт дерево на стол), kaj tiu arbo estas plena de dolĉaĵoj (и это дерево полно сладостей: dolĉa – сладкий) kaj sub ĝi estas diversaj ludiloj por la infanoj (а под ним – разные игрушки для детей: ludi – играть). En la pasinta jaro Jesueto portis tutan vagonaron al Anĉjo (в прошлом году Иисус принёс целый поезд Анику: vagono – вагон). Sed ĉu Jesueto amas nur la kristanajn infanojn (но разве Иисус любит только христианских детей)? Li demandis Anĉjon (он спросил Аника), sed li ne povis respondi (но тот не смог ответить), nur poste li diris (только потом он сказал), ke verŝajne Jesueto venos (что, вероятно, Иисус придёт) ankaŭ al la bonaj judaj infanoj (также к хорошим еврейским детям).
La malgranda Lejzer levis la lacajn palpebrojn kaj kun streĉita atento aŭskultis. Subite larĝa rideto vigligis lian mienon. Li rememoris pri la rakontoj de Anastas Lukjanov, sia sola kristana amiketo, kiu antaŭ tagoj vizitis lin kaj parolis pri la baldaŭa alveno de Jesueto, kiu portas donacojn al la infanoj. Anĉjo rakontis, ke tiun tagon ĉiu homo ĝojas kaj amas unu la alian, ĉar Jesueto frapas ĉe la pordoj kaj li metas arbon sur la tablon, kaj tiu arbo estas plena de dolĉaĵoj kaj sub ĝi estas diversaj ludiloj por la infanoj. En la pasinta jaro Jesueto portis tutan vagonaron al Anĉjo. Sed ĉu Jesueto amas nur la kristanajn infanojn? Li demandis Anĉjon, sed li ne povis respondi, nur poste li diris, ke verŝajne Jesueto venos ankaŭ al la bonaj judaj infanoj.
Nun la malgranda Lejzer komencis prijuĝadi sian bonecon (теперь маленький Лазарь начал расценивать: «осуждать» свою доброту = размышлять, был ли он хорошим: juĝi – судить; полагать, считать) kaj trovis sin tute bona (и нашёл себя совсем хорошим). Lia patro diris ja ne unufoje (его отец говорил ведь не один раз), ke li estas la plej granda trezoro (что он – самое большое сокровище) kaj beno de la hejmo (и благословение дома). Tiam do li ne povas esti evitata de Jesueto (тогда, значит, он не может быть избегаем Иисусом = значит, тогда Иисус обязательно придёт к нему). Tamen duboj vekiĝis en lia kapeto (однако сомнения пробудились в его головке) kaj tiuj turmentis lin (и они мучили его: «и те мучили его»). Por liberiĝi de ili (чтобы освободиться от них), li mallaŭte ekparolis (он тихо заговорил):
Nun la malgranda Lejzer komencis prijuĝadi sian bonecon kaj trovis sin tute bona. Lia patro diris ja ne unufoje, ke li estas la plej granda trezoro kaj beno de la hejmo. Tiam do li ne povas esti evitata de Jesueto. Tamen duboj vekiĝis en lia kapeto kaj tiuj turmentis lin. Por liberiĝi de ili, li mallaŭte ekparolis:
– Paĉjo kara (папа милый)!

Menaŝe ekatentis pri la voko de sia fileto (обратил внимание на зов: «о зове» своего сынишки) kaj turnis sin al li (и повернулся к нему).

– Paĉjo kara, – ripetis la infano (повторил ребёнок), – ĉu mi estas bona knabo (я – хороший мальчик)?

– La plej bona (самый лучший), fileto mia (сыночек мой). Vi estis ĉiam bona (ты был всегда хорошим), obeema (послушным: obei – слушаться, подчиняться) kaj mia sola trezoro (и моим единственным сокровищем).

– Tiam bone (тогда хорошо)!... Tiam li venos ankaŭ al mi (тогда он придёт и ко мне)...

– Kiu (кто)?... Kiun vi atendas (кого ты ждёшь)?

– Jesueton (Иисуса)... Li amas la bonajn infanojn (он любит хороших детей) kaj vizitas ilin (и посещает их)... Li venos ankaŭ al mi.
Paĉjo kara!

Menaŝe ekatentis pri la voko de sia fileto kaj turnis sin al li.

Paĉjo kara, – ripetis la infano, – ĉu mi estas bona knabo?

La plej bona, fileto mia. Vi estis ĉiam bona, obeema kaj mia sola trezoro.

Tiam bone!... Tiam li venos ankaŭ al mi...

Kiu?... Kiun vi atendas?

Jesueton... Li amas la bonajn infanojn kaj vizitas ilin... Li venos ankaŭ al mi.


Menaŝe rigardis al la rabeno (посмотрел на раввина), kvazaŭ atendante (как будто ожидая), ke li respondu ion kontentigan al la infano (чтобы тот ответил что-нибудь успокаивающее: «удовлетворительное» ребёнку: kontenta – довольный). La patrino rigide rigardis la rapide konsumiĝantan kandelon (мать оцепенело смотрела на быстро догорающую свечу).

– Li venos ankaŭ al mi, ĉu ne (не так ли)?!

La rabeno iom surprizite rigardis la infanon (раввин немного поражённо смотрел на ребёнка). Lin kortuŝis la esperplena mieno (его тронуло полное надежды лицо: espero – надежда), sed kion fari (но что делать)? Ĉu mensogi (солгать)? Ne, tute ne (вовсе нет)! Li alpaŝis al la lito (он шагнул к кровати), milde ekkaresis la febran blondan kapeton (мягко погладил горячую: «лихорадочную» белокурую головку: febro – лихорадка).

– Ne (нет), Lejzer, li ne vizitas la judajn infanojn (он не посещает еврейских детей).


Menaŝe rigardis al la rabeno, kvazaŭ atendante, ke li respondu ion kontentigan al la infano. La patrino rigide rigardis la rapide konsumiĝantan kandelon.

Li venos ankaŭ al mi, ĉu ne?!



La rabeno iom surprizite rigardis la infanon. Lin kortuŝis la esperplena mieno, sed kion fari? Ĉu mensogi? Ne, tute ne! Li alpaŝis al la lito, milde ekkaresis la febran blondan kapeton.

Ne, Lejzer, li ne vizitas la judajn infanojn.


Momenta paŭzo (короткая пауза). La infana vizaĝo montris (детское лицо выражало: «показывало») doloran trompiĝon (болезненное разочарование: «самообман»: trompi – обманывать), sed lia espero ankoraŭ vivis (но его надежда ещё жила).

– Ĉu vi konas lin (вы знаете его)?

– Ne, Lejzer, mi ne konas lin (я не знаю его).

– Kial (почему)?

– Ĉar mi ne volas koni lin (потому что я не хочу знать его).

Sincera miro streĉis la infanajn okulojn (искреннее удивление напрягло детские глаза = ребёнок уставился /на него/ с искренним удивлением: streĉi la rigardon/okulojn = всматриваться), kaj post momento li jam ridetis (а через мгновение он уже улыбнулся).

– Li venos al mi (он придёт ко мне), ĉar mi volas koni lin (потому что я хочу знать его).

– Neeble (невозможно), Lejzer, ĉar li ne amas la judajn infanojn (потому что он не любит еврейских детей).


Momenta paŭzo. La infana vizaĝo montris doloran trompiĝon, sed lia espero ankoraŭ vivis.

Ĉu vi konas lin?

Ne, Lejzer, mi ne konas lin.

Kial?

Ĉar mi ne volas koni lin.

Sincera miro streĉis la infanajn okulojn, kaj post momento li jam ridetis.

Li venos al mi, ĉar mi volas koni lin.

Neeble, Lejzer, ĉar li ne amas la judajn infanojn.
Longa silento (долгое молчание). La larmoj de Menaŝe silente faletis (слёзы Менаше тихо падали). Lia edzino kvazaŭ duonfreneze pro korprema penso (его жена словно полубезумно от гнетущей: «сжимающей сердце» мысли: freneza – безумный) rigardis sole la rapide konsumiĝantan kandelon (смотрела только на быстро догорающую свечу). La karesanta mano de la rabeno (ласкающая рука раввина) ankoraŭ kuŝis sur la frunteto (ещё лежала на лобике) de la malgranda Lejzer, kiu malfacile stertore spiretadis (который тяжело, хрипло дышал).

Antaŭ la pordego de la kontraŭflanka domo (перед воротами дома на противоположной стороне: flanko – сторона) eksonis tute klare (зазвучала совершенно отчётливо), penetre (проникновенно: penetri – проникать) la kanto de la betlehemanoj (песня вифлеемцев).

"Paco al homoj sur la tero,

Gloro al Dio en ĉielo..."


Longa silento. La larmoj de Menaŝe silente faletis. Lia edzino kvazaŭ duonfreneze pro korprema penso rigardis sole la rapide konsumiĝantan kandelon. La karesanta mano de la rabeno ankoraŭ kuŝis sur la frunteto de la malgranda Lejzer, kiu malfacile stertore spiretadis.

Antaŭ la pordego de la kontraŭflanka domo eksonis tute klare, penetre la kanto de la betlehemanoj.

"Paco al homoj sur la tero,

Gloro al Dio en ĉielo..."
La malgranda Lejzer rigardis al la plafono fikse (смотрел в потолок пристально), rigide (застывше), formorte (слабо: «замирающе»). Apenaŭ aŭdeble li parolis al si (едва слышно он говорил себе):

– Li ne amas la judajn infanojn (он не любит еврейских детей)... Anĉjo mensogis (Аник солгал)... Mi estas bona (я хороший) kaj tamen li ne venas al mi (и всё же он не приходит ко мне)... La rabeno ne konas (раввин не знает), ne volas koni lin (не хочет знать его)... Eble la paĉjo (может быть, папа)... la paĉjo... Jesueto estas kristano (Иисус – христианин) kaj ne vizitas la judajn infanojn (и не посещает еврейских детей)... Anĉjo estas kristano (Аник – христианин) kaj li vizitis min (и он навещал меня), ludis kun mi kaj batis min neniam (играл со мной и не бил меня никогда)... neniam.


La malgranda Lejzer rigardis al la plafono fikse, rigide, formorte. Apenaŭ aŭdeble li parolis al si:

Li ne amas la judajn infanojn... Anĉjo mensogis... Mi estas bona kaj tamen li ne venas al mi... La rabeno ne konas, ne volas koni lin... Eble la paĉjo... la paĉjo... Jesueto estas kristano kaj ne vizitas la judajn infanojn... Anĉjo estas kristano kaj li vizitis min, ludis kun mi kaj batis min neniam... neniam.


Subite vekiĝis stranga spito en la infano (внезапно проснулось странное упрямство в ребёнке: spiti – действовать наперекор, вопреки). Streĉante ĉiun forton (напрягая все силы) li penadis eksidi (он пытался сесть), sed vane (но напрасно). Ĉiufoje plimalfaciliĝis lia spirado (всё: «каждый раз» затруднялось его дыхание). Lia malforta voĉo (его слабый голос) kvazaŭ stertore sputis la vortojn (словно хрипло выплёвывал слова: sputi – харкать, схаркивать).

– Jesueton al mi (Иисуса ко мне)... mi volas koni lin (я хочу знать его)... Jesueton... voku (позовите)... paĉjo (папа)... Li venos (он придёт)... Anĉjo diris (Аник сказал)... li venos al la (он придёт к)... al la... al la juda Lejzer (к еврейскому Лазарю)... Paĉjo voku... voku lin (позови его)... li estas (он)... estas... infano kiel mi (ребёнок, как я)... kiel Anĉjo (как Аник)... Paĉjo... Paĉjo voku... voku... lin... lin al mi (его ко мне)... al mi... al mi... al mi...


Subite vekiĝis stranga spito en la infano. Streĉante ĉiun forton li penadis eksidi, sed vane. Ĉiufoje plimalfaciliĝis lia spirado. Lia malforta voĉo kvazaŭ stertore sputis la vortojn.

Jesueton al mi... mi volas koni lin... Jesueton... voku... paĉjo... Li venos... Anĉjo diris... li venos al la... al la... al la juda Lejzer... Paĉjo voku... voku lin... li estas... estas... infano kiel mi... kiel Anĉjo... Paĉjo... Paĉjo voku... voku... lin... lin al mi... al mi... al mi... al mi...


Plore petegis la infana voĉo (слёзно умолял детский голос: plori – плакать) kaj ĝi taŭzis la koron (и он терзал сердце) de Menaŝe. Li ne povis plu elteni (он не мог больше выдержать) kaj ĵetis sin sur la teron antaŭ la lito (и бросился на землю перед кроватью). La patrino kun sekaj okuloj rigardis la agonianton (мать с сухими глазами смотрела на бьющегося в агонии). Kun streĉita atento aŭskultis (с напряжённым вниманием слушала) la formortan melodion de la infana voĉo (замирающую мелодию детского голоса).

La rabeno kun profunda emocio batalis en si (раввин с глубоким волнением боролся в себе = боролся с собой). Post kelkaj minutoj la malgranda Lejzer mortos (через несколько минут маленький Лазарь умрёт), kaj li volas vidi la Jesueton (а он хочет видеть Иисуса). Jen, lasta deziro de mortanto (вот последнее желание умирающего). Kial ne plenumi la deziron de la eta senpekulo (почему не исполнить желание маленького безгрешного человека)... Almenaŭ provi (хотя бы попробовать). La homo venkis en li la rabenon (человек победил в нём раввина), kaj li ektuŝis la ŝultron (и он коснулся плеча) de Menaŝe.


Plore petegis la infana voĉo kaj ĝi taŭzis la koron de Menaŝe. Li ne povis plu elteni kaj ĵetis sin sur la teron antaŭ la lito. La patrino kun sekaj okuloj rigardis la agonianton. Kun streĉita atento aŭskultis la formortan melodion de la infana voĉo.

La rabeno kun profunda emocio batalis en si. Post kelkaj minutoj la malgranda Lejzer mortos, kaj li volas vidi la Jesueton. Jen, lasta deziro de mortanto. Kial ne plenumi la deziron de la eta senpekulo... Almenaŭ provi. La homo venkis en li la rabenon, kaj li ektuŝis la ŝultron de Menaŝe.
– Menaŝe, iru (идите)! La malgranda Lejzer volas vidi lin (хочет видеть его)... Voku lin (позовите его)!... Iru, Menaŝe, mi diras al vi (я говорю вам)!

Menaŝe levis la kapon (поднял голову), rigardis la rabenon (посмотрел на раввина) kaj danke kisis lian manon (и с благодарностью поцеловал его руку). Jen la rabeno divenis lian penson (вот раввин угадал его мысль) kaj li nun povas plenumi la lastan deziron (и он теперь может исполнить последнее желание) de la malgranda Lejzer, la lastan deziron de sia trezoro (своего сокровища)... Li leviĝis kaj ekiris al la pordo (он поднялся и пошёл к двери).

La infano senĉese (ребёнок безостановочно), kvazaŭ maŝine (словно механически), kantis solan frazon (напевал единственную фразу):

– Jesueton al mi... Jesueton al mi... al mi... al mi...

La kandelo ekflagris (свеча вспыхнула: flagri – полыхать, пламенеть), kaj la virino kun terurita gesto (и женщина резким движением: «испуганным жестом»: teruri – ужаснуть, привести в ужас) ŝirmis la flameton (заслонила огонёк: flamo – пламя), ke la aerblovo ne estingu ĝin (чтобы сквозняк: «дуновение воздуха» не погасил его: blovi – дуть).
Menaŝe, iru! La malgranda Lejzer volas vidi lin... Voku lin!... Iru, Menaŝe, mi diras al vi!

Menaŝe levis la kapon, rigardis la rabenon kaj danke kisis lian manon. Jen la rabeno divenis lian penson kaj li nun povas plenumi la lastan deziron de la malgranda Lejzer, la lastan deziron de sia trezoro... Li leviĝis kaj ekiris al la pordo.

La infano senĉese, kvazaŭ maŝine, kantis solan frazon:

Jesueton al mi... Jesueton al mi... al mi... al mi...



La kandelo ekflagris, kaj la virino kun terurita gesto ŝirmis la flameton, ke la aerblovo ne estingu ĝin.
Menaŝe kun senpacience batanta koro (с нетерпеливо бьющимся сердцем) staris ĉe la pordego de la domo (стоял у ворот дома). Li atendis la elvenon de la betlehemanoj (он ждал выхода вифлеемцев). Transiri al la kontraŭa flanko li ne kuraĝis (перейти на противоположную сторону он не осмелился), kvankam la strato estis senhoma kaj malluma (хотя улица была безлюдной и тёмной). Longe li atendis (долго он ждал), ĝis fine la pordego de Lukjanov malfermiĝis (пока, наконец, ворота Лукьянова не открылись) kaj la betlehemanoj kun la iluminita stalo elvenis (и вифлеемцы с освещённым вертепом вышли) kaj kantante ekiris al la najbara domo (и, напевая, пошли к соседнему дому). Menaŝe sentis (чувствовал), kvazaŭ iu premadus lian gorĝon (словно кто-то сжимал его горло), ĉar lia voĉo raŭke (потому что его голос хрипло) obtuze sonis (глухо звучал).

– Hej, kristanoj (эй, христиане)... bonaj (добрые) kristanoj...


Menaŝe kun senpacience batanta koro staris ĉe la pordego de la domo. Li atendis la elvenon de la betlehemanoj. Transiri al la kontraŭa flanko li ne kuraĝis, kvankam la strato estis senhoma kaj malluma. Longe li atendis, ĝis fine la pordego de Lukjanov malfermiĝis kaj la betlehemanoj kun la iluminita stalo elvenis kaj kantante ekiris al la najbara domo. Menaŝe sentis, kvazaŭ iu premadus lian gorĝon, ĉar lia voĉo raŭke obtuze sonis.

Hej, kristanoj... bonaj kristanoj...


La tri betlehemanoj jam atingis la najbaran pordegon (три вифлеемца уже достигли соседних ворот). En la oreloj de Menaŝe postuleme (в ушах Менаше требовательно: postuli – требовать) senĉese zumis (непрерывно жужжало): "Jesueton al mi... al mi... al mi... al mi...!" Kun humila (смиренным), peteganta voĉo (умоляющим голосом), serĉante la konvenajn vortojn (ища подходящие слова), li balbutadis en sia malespero (он лепетал в своём отчаянии).

– Hej, haltu (остановитесь)!... Haltu, bonaj kristanoj!

La tri knaboj turnis sin al li (три мальчика повернулись к нему).

– He, kiu (эй, кто /ты/)? – demandis la longstatura (спросил долговязый).

Menaŝe luktis kontraŭ la larmoj (боролся со слезами: «против слёз»), kiuj ŝajnis flui interne al lia gorĝo (которые, казалось, текли: «казались течь» внутри к его горлу).

– Menaŝe... la servisto de la sinagogo (служитель синагоги)... mi loĝas ĉi tie (я живу здесь)... en tiu ĉi domo (в этом доме)...

– Nu, judo (ну, еврей), kion vi volas (что ты хочешь)?... Ĉu vi gluiĝis en la koto (ты влип в грязь: «приклеился в грязи»: glui – клеить)?
La tri betlehemanoj jam atingis la najbaran pordegon. En la oreloj de Menaŝe postuleme senĉese zumis: "Jesueton al mi... al mi... al mi... al mi...!" Kun humila, peteganta voĉo, serĉante la konvenajn vortojn, li balbutadis en sia malespero.

Hej, haltu!... Haltu, bonaj kristanoj!



La tri knaboj turnis sin al li.

He, kiu? – demandis la longstatura.



Menaŝe luktis kontraŭ la larmoj, kiuj ŝajnis flui interne al lia gorĝo.

Menaŝe... la servisto de la sinagogo... mi loĝas ĉi tie... en tiu ĉi domo...

Nu, judo, kion vi volas?... Ĉu vi gluiĝis en la koto?
La senkora ridado de la tri knaboj (бессердечный смех троих мальчиков) akre ektranĉis la koron (остро порезал сердце) de Menaŝe, sed en liaj oreloj postuleme zumis kaj zumis (но в его ушах требовательно жужжало и жужжало): "Jesueton al mi... al mi...!" Kun humila, peteganta voĉo, serĉante la konvenajn vortojn, li balbutadis en sia malespero.

– La malgranda Lejzer... li volas vidi Jesueton (он хочет видеть Иисуса)... Li estas infano (он – ребёнок)… bonaj kristanoj, li estas mortanta (он умирает) kaj li deziras vidi Jesueton (и он желает видеть Иисуса)... la malgranda Lejzer... Kompatu lin (пожалейте его), bonaj kristanoj... la malgranda Lejzer...

La tri knaboj embarasite rigardis unu la alian (три мальчика в замешательстве смотрели друг на друга: embarasi – затруднять, мешать), staris senkonsile (стояли в нерешительности, не зная, как быть: «без советов»: konsili – советовать), hezitante (колеблясь). Fine la longstatura ekridis (наконец долговязый засмеялся).

– Haha, tiu ĉi judo freneziĝis (этот еврей сошёл с ума)... Certe li estas freneza (конечно, он сумасшедший)... Nu, ni iru (идём)!


La senkora ridado de la tri knaboj akre ektranĉis la koron de Menaŝe, sed en liaj oreloj postuleme zumis kaj zumis: "Jesueton al mi... al mi...!" Kun humila, peteganta voĉo, serĉante la konvenajn vortojn, li balbutadis en sia malespero.

La malgranda Lejzer... li volas vidi Jesueton... Li estas infano... bonaj kristanoj, li estas mortanta kaj li deziras vidi Jesueton... la malgranda Lejzer... Kompatu lin, bonaj kristanoj... la malgranda Lejzer...



La tri knaboj embarasite rigardis unu la alian, staris senkonsile, hezitante. Fine la longstatura ekridis.

Haha, tiu ĉi judo freneziĝis... Certe li estas freneza... Nu, ni iru!


Menaŝe falis surgenuen (упал на колени: genuo – колено), la peltborderitan ĉapelon deprenis (отороченную мехом шляпу снял: pelto – мех, bordero – кайма, borderi – окаймлять) kaj korŝire petegis (и душераздирающе умолял).

– La malgranda Lejzer estas mortanta... li volas vidi Jesueton... la malgranda Lejzer... bonaj kristanoj... kompatu... kompatu min (пожалейте меня)... li estas mortanta... la malgranda Lejzer... malgranda Lejzer mortos kaj li (маленький Лазарь умрёт, а он)... kaj li... "Pacon al homoj sur la tero... Gloron al Dio..." Kristanoj, la malgranda Lejzer...


Menaŝe falis surgenuen, la peltborderitan ĉapelon deprenis kaj korŝire petegis.

La malgranda Lejzer estas mortanta... li volas vidi Jesueton... la malgranda Lejzer... bonaj kristanoj... kompatu... kompatu min... li estas mortanta... la malgranda Lejzer... malgranda Lejzer mortos kaj li... kaj li... "Pacon al homoj sur la tero... Gloron al Dio..." Kristanoj, la malgranda Lejzer...


La longstatura knabo jam senpacienciĝis (долговязый мальчик уже потерял терпение: «лишился терпения»: pacienco – терпение) kaj urĝigis la eniron en la domon de Averkiev (и торопился войти: «делал неотложным, подгонял вход» в дом Аверкиева: urĝa – срочный, неотложный). La du aliaj hezitis (двое других колебались), eble emociiĝis (возможно, взволновались), kvankam tute ne povis kompreni la situacion (хотя совсем не могли понять ситуацию), kaj tiam malfermiĝis la pordego de Lukjanov (и тогда открылись ворота Лукьянова) kaj sur la sojlo aperis la malgranda Anĉjo (и на пороге появился маленький Аник) kun sia patrino (со своей матерью). Anĉjo tenis ornamitan branĉeton de abio (держал украшенную веточку ели) kaj ekiris al la kontraŭa flanko (и пошёл к противоположной стороне), al la domo (к дому), kie la malgranda Lejzer agoniis (где маленький Лазарь бился в агонии).

– Nu, iru (иди), Anĉjo! Diru al la malgranda Lejzer (скажи маленькому Лазарю), ke Jesueto portis lian abieton al ni (что Иисус принёс его ёлочку нам)!


La longstatura knabo jam senpacienciĝis kaj urĝigis la eniron en la domon de Averkiev. La du aliaj hezitis, eble emociiĝis, kvankam tute ne povis kompreni la situacion, kaj tiam malfermiĝis la pordego de Lukjanov kaj sur la sojlo aperis la malgranda Anĉjo kun sia patrino. Anĉjo tenis ornamitan branĉeton de abio kaj ekiris al la kontraŭa flanko, al la domo, kie la malgranda Lejzer agoniis.

Nu, iru, Anĉjo! Diru al la malgranda Lejzer, ke Jesueto portis lian abieton al ni!


La virina voĉo sonis akre en la silento (женский голос прозвучал резко в тишине), kaj Menaŝe ekatentis (обратил внимание /на него/ = заметил его). Li rimarkis la etan ludkamaradon de sia fileto (он заметил маленького товарища по играм своего сыночка: ludi – играть, kamarado – товарищ). Senfina ĝojo kaj danko plenigis lian koron (бесконечная радость и благодарность наполнили его сердце) kaj saltante li kuris al la infano (и подпрыгивая, он подбежал к ребёнку). En kriaj frazoj eliĝis la ĝojo el li (в выкриках: «крикливых фразах» вырывалась радость из него).

– Jesueto venas al la malgranda Lejzer (Иисус приходит к маленькому Лазарю)... Ĉu vi vidas (вы видите)?... Jesueto venas al la mortanta juda infano (Иисус приходит к умирающему еврейскому ребёнку)... Anĉjo, la plej bona kristano (самый добрый христианин), portas al li abieton (несёт ему ёлочку)... al la malgranda Lejzer... Ĉu vi vidas?... al la malgranda mortanta Lejzer...


La virina voĉo sonis akre en la silento, kaj Menaŝe ekatentis. Li rimarkis la etan ludkamaradon de sia fileto. Senfina ĝojo kaj danko plenigis lian koron kaj saltante li kuris al la infano. En kriaj frazoj eliĝis la ĝojo el li.

Jesueto venas al la malgranda Lejzer... Ĉu vi vidas?... Jesueto venas al la mortanta juda infano... Anĉjo, la plej bona kristano, portas al li abieton... al la malgranda Lejzer... Ĉu vi vidas?... al la malgranda mortanta Lejzer...


Menaŝe ekprenis la infanon (взял ребёнка), levis al si (поднял к себе = поднял на руки) kaj kure klopodis atingi sian domon (и бегом постарался достичь своего дома = и скорее побежал домой: klopodi – хлопотать, заботиться; стараться). El la tri betlehemanoj tiu (из троих вифлеемцев тот), kiu tenis la iluminitan stalon (который держал освещённый вертеп), senvorte ekiris al Menaŝe (безмолвно пошёл к Менаше). La plenvanga post kelkaj paŝoj sekvis lin (круглолицый через несколько шагов последовал за ним) kaj la altstatura (а долговязый) (kion fari sen betlehema stalo (что делать без вифлеемского вертепа)?) vole nevole paŝadis kune kun ili (волей-неволей шагал вместе с ними).
Menaŝe ekprenis la infanon, levis al si kaj kure klopodis atingi sian domon. El la tri betlehemanoj tiu, kiu tenis la iluminitan stalon, senvorte ekiris al Menaŝe. La plenvanga post kelkaj paŝoj sekvis lin kaj la altstatura (kion fari sen betlehema stalo?) vole nevole paŝadis kune kun ili.
Menaŝe larĝe malfermis sian pordon (широко открыл свою дверь). La kandeleto ekflagris (свечка вспыхнула). Anĉjo iris al la lito (подошёл к постели) kaj etendis la abieton al la malgranda Lejzer (и протянул ёлочку маленькому Лазарю), kiu jam kvazaŭ senkonscie stertoris (который уже почти: «словно» в беспамятстве: «бессознательно» хрипел: konscio – сознание). La tri betlehemanoj silente ekhaltis ĉe la sojlo (три вифлеемца молча остановились у порога). Miro (удивление), kortuŝa soleno (трогательная торжественность), sincera emocio alternis en ili (искреннее волнение чередовались в них), kaj unu post la alia deprenis sian ĉapelon (и один за другим /они/ сняли свою шляпу). La patrino (мать), kvazaŭ duonfreneze (словно полубезумно), ŝirmis la flamon de la kandelo (заслонила пламя свечи) per siaj manplatoj (своими ладонями). El la okuloj de la rabeno falis (из глаз раввина падали), falis abunde la larmoj (обильно слёзы).
Menaŝe larĝe malfermis sian pordon. La kandeleto ekflagris. Anĉjo iris al la lito kaj etendis la abieton al la malgranda Lejzer, kiu jam kvazaŭ senkonscie stertoris. La tri betlehemanoj silente ekhaltis ĉe la sojlo. Miro, kortuŝa soleno, sincera emocio alternis en ili, kaj unu post la alia deprenis sian ĉapelon. La patrino, kvazaŭ duonfreneze, ŝirmis la flamon de la kandelo per siaj manplatoj. El la okuloj de la rabeno falis, falis abunde la larmoj.
– Lejzer, – komencis mallaŭte la eta Anĉjo (начал тихо маленький Аник) kaj tenis la abieton antaŭ la mortanto (и держал ёлочку перед умирающим = и протянул ёлочку умирающему), – vian abieton Jesueto portis al ni (твою ёлочку Иисус принёс нам), ĉar mi diris antaŭ tagoj al mia patrino (потому что я сказал /несколько/ дней назад моей матери), ke vi estas bona juda knabo (что ты хороший еврейский мальчик) kaj vi volis (и ты хотел), ke Jesueto ankaŭ vin vizitu (чтобы Иисус и тебя посетил)... Ĉu ne (не так ли), Lejzer?... Vi diris (ты сказал /это/), ĉu ne?... Kial vi ne respondas (почему ты не отвечаешь)?... Ĉu vi mortos (ты умрёшь = ты умираешь), Lejzer?... Rigardu (посмотри), Jesueto venis al vi (Иисус пришёл к тебе)...
Lejzer, – komencis mallaŭte la eta Anĉjo kaj tenis la abieton antaŭ la mortanto, – vian abieton Jesueto portis al ni, ĉar mi diris antaŭ tagoj al mia patrino, ke vi estas bona juda knabo kaj vi volis, ke Jesueto ankaŭ vin vizitu... Ĉu ne, Lejzer?... Vi diris, ĉu ne?... Kial vi ne respondas?... Ĉu vi mortos, Lejzer?... Rigardu, Jesueto venis al vi...
La okuloj (глаза) de la malgranda Lejzer fiksiĝis al la ornamita abieto (зафиксировались = уставились на украшенную ёлочку) kaj por momento aperis laca (и на мгновение появилась усталая), formorta rideto (слабая: «замирающая» улыбка) ĉe liaj lipoj (на его губах: «у его губ»). La rabeno (раввин), milde ŝovante sian brakon (мягко подсовывая свою руку) sub lian kapeton (под его головку), levis ĝin kaj (поднял её, и), vokante la staltenantan betlehemanon (подзывая держащего вертеп вифлеемца), sufloris al la infano (подсказал ребёнку):
La okuloj de la malgranda Lejzer fiksiĝis al la ornamita abieto kaj por momento aperis laca, formorta rideto ĉe liaj lipoj. La rabeno, milde ŝovante sian brakon sub lian kapeton, levis ĝin kaj, vokante la staltenantan betlehemanon, sufloris al la infano:
– Lejzer, rigardu (посмотри), li venis al vi (он пришёл к тебе)... Ĉu vi vidas (ты видишь)?... Tie (там), en la manĝotrogo (в яслях)... Ĉu vi vidas?... Li venis al vi en la koro de tiuj ĉi honestaj kristanoj (в сердце этих честных христиан)... – kaj plore tremis lia voĉo (и слёзно дрожал его голос) –...Li venis al ni (он пришёл к нам), judoj persekutitaj (преследуемым евреям), eble nun unuafoje ne kun sangmakulaj sabroj (возможно, сейчас впервые не с окровавленными: «запятнанными кровью» саблями: makulo – пятно), sed kun homa kompreno (но с человеческим пониманием)... Nu rigardu, malgranda Lejzer, tie li estas (там он = вон он) en la manĝotrogo (в яслях) kaj portis al vi abieton (и принёс тебе ёлочку)... Ĉu vi vidas?

Kun formorta stertoro (с замирающим хрипом), kun infana senpeka rideto respondis (с детской невинной улыбкой ответил: peko – грех) la malgranda Lejzer.

– Mi (я)... vidas (вижу)... lin (его)...
Lejzer, rigardu, li venis al vi... Ĉu vi vidas?... Tie, en la manĝotrogo... Ĉu vi vidas?... Li venis al vi en la koro de tiuj ĉi honestaj kristanoj... – kaj plore tremis lia voĉo –...Li venis al ni, judoj persekutitaj, eble nun unuafoje ne kun sangmakulaj sabroj, sed kun homa kompreno... Nu rigardu, malgranda Lejzer, tie li estas en la manĝotrogo kaj portis al vi abieton... Ĉu vi vidas?

Kun formorta stertoro, kun infana senpeka rideto respondis la malgranda Lejzer.

Mi... vidas... lin...


La longstatura knabo sentis ion nekonatan en si (долговязый мальчик чувствовал что-то незнакомое в себе), kaj tio igis lin pie ekkanti (и это заставило его набожно запеть): "Paco al homoj sur la tero..." La duan verson jam kantis kun li (вторую строчку уже пели с ним: verso – стих) liaj kamaradoj (его товарищи): "Gloro al Dio en ĉielo..."

Ekstere la Vintro-patro ekskuis sian barbon (снаружи Отец-зима встряхнул свою бороду) kaj ŝutis blankajn neĝoflokojn sur la teron (и высыпал белые хлопья снега на землю). Jen (вот), la Vintro-patro jam ne dormis (Отец-зима уже не спал) aŭ lia kolero mildiĝis (или его злость смягчилась).

La kandelo laste ekflagris (свеча в последний раз вспыхнула), kaj la patrino kun sekaj okuloj rigardis antaŭ sin (и мать с сухими глазами смотрела перед собой: «перед себя») senĉese ripetante solan vorton (непрерывно повторяя единственное слово):

– Estingiĝis (погасла: estingi – гасить)... estingiĝis... estingiĝis...


La longstatura knabo sentis ion nekonatan en si, kaj tio igis lin pie ekkanti: "Paco al homoj sur la tero..." La duan verson jam kantis kun li liaj kamaradoj: "Gloro al Dio en ĉielo..."

Ekstere la Vintro-patro ekskuis sian barbon kaj ŝutis blankajn neĝoflokojn sur la teron. Jen, la Vintro-patro jam ne dormis aŭ lia kolero mildiĝis.

La kandelo laste ekflagris, kaj la patrino kun sekaj okuloj rigardis antaŭ sin senĉese ripetante solan vorton:

Estingiĝis... estingiĝis... estingiĝis...



1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13


База данных защищена авторским правом ©bezogr.ru 2016
обратиться к администрации

    Главная страница